Czerń od zawsze budziła kontrowersje – w historii ludzkości była symbolem zarówno grzechu, piekła i smutku, jak i pokory, godności, autorytetu oraz najwyższego luksusu. W słynnym dziele Michela Pastoureau, „Black: The History of a Color”, autor stawia kluczowe pytanie:
„Historyk, podobnie jak fizyk, musi zadać sobie pytanie: ile jest czerni w czerni? Dla farbiarza z XVI wieku istniały dziesiątki odcieni: czerń sadzy, czerń winna, czerń dębowa. Każda z nich niosła inną symbolikę i inną cenę”.
Od koloru wyrzeczenia do barwy elit
Pastoureau zauważa fascynujący paradoks historyczny. Dla fizyka czerń to czysta absorpcja światła. Dla średniowiecznego mnicha czy sędziego była „kolorem wyrzeczenia” i skromności. Jednak pod koniec XIV wieku czerń stała się kolorem elit. Książęta Burgundii, a za nimi cała Europa, zaczęli nosić czerń, by zamanifestować swoją powagę, cnotę i bogactwo.
Była to czerń „szlachetna”, niezwykle trudna do uzyskania w ówczesnym farbiarstwie. Uzyskanie głębokiego, lśniącego odcienia wymagało najdroższych składników, takich jak galasy dębowe. W efekcie farbowanie na czarno było najdroższym z procesów, kosztowniejszym nawet niż uzyskanie królewskiej purpury.
Współczesny absolut
W XX wieku czerń stała się barwą radykalną. Z jednej strony to mundur elegancji (słynna „mała czarna” Chanel), z drugiej – barwa buntu, anarchii i kontrkultury. Jak pisze Pastoureau: „Czerń nie chce już niczego reprezentować; czerń chce być absolutem”.
Dziś, w świecie druku, czerń nadal jest przedmiotem ożywionych dyskusji. W książkach czy albumach dążymy do uzyskania jej najlepszego efektu. Warto jednak pamiętać, że „najlepszy” nie zawsze oznacza najgłębszy – czasem to szara, stonowana czerń najlepiej oddaje wizję artysty.
Praktyka drukarska:
Z perspektywy drukarni, bazując na naszym doświadczeniu, przygotowaliśmy kilka żelaznych zasad, które pozwolą Wam okiełznać ten kolor i uniknąć technicznych niespodzianek:
1. Zastosuj Rich Black (dla teł i dużych elementów)
Sama czarna farba (K=100%) na dużych płaszczyznach często wygląda blado. Aby nadać jej głębi, stosujemy podbarwienie innymi kolorami:
Standardowa: C=40%, M=30%, Y=30%, K=100%
Chłodna: C=60%, M=40%, Y=40%, K=100%
Designer Black: C=70%, M=50%, Y=30%, K=100%
(Pamiętaj: bezpieczna suma nafarbienia TIC dla większości podłoży to 240% – 300%).
2. Małe teksty (poniżej 10-12 pkt)
Tu zasada jest odwrotna: stosuj wyłącznie K=100%. Dzięki temu unikniesz tzw. kolorowych obwódek (błędów pasowania), które sprawiają, że mały druk staje się nieczytelny.
3. Overprint Black (Naddruk)
Upewnij się, że czarny kolor ma ustawiony naddruk. Pozwala to wyeliminować białe prześwity (tzw. „świecenie”) na krawędziach czarnych obiektów sąsiadujących z kolorem.
Wybór odpowiedniego odcienia czerni to hołd dla rzemiosła, które od wieków stara się uwięzić światło w materii. Niezależnie od tego, czy szukamy czerni szlachetnej niczym z dworu Burgundii, czy tej nowoczesnej i surowej – kluczem do sukcesu jest precyzja i zrozumienie technologii.
Aleksandra Dziech